İlk çıktığı zaman çok hoşuma giden bir alet var idi; e-kolay.net minicom. Kendisi AMD’nin gelişmekte olan dünya ülkelerinde her çocuğun bilgisayarla tanışabilmesi için ürettiği çok ucuz işlemcileri kullanıyor ve üzerinde çok basit uygulamalar çalıştıran WinCE ile birlikte geliyordu. Piyasaya çıktığı tarihlerde normal satış fiyatı monitörsüz olarak korku filmi gibi idi. Geçen gün iyice alışverişe alıştığım GittiGidiyor’da acaba satıyorlar mı diye bakayım dedim, ve sürpriz; açık arttırma ile 61 TL’ye kendisini satın aldım. İşte bu yazı -ve muhtemelen devamı gelecek- AMD Geode ile neler yapılabileceğini anlatıyor.

Öncelikle cihaz zamanında reklamlarında da gösterildiği üzere çok küçük, çocuğun elinde durduğu kadar devasa bir alet değil, çocuk biraz ufak tefek. Cihazın dışında bir monitör bağlantısı, bir güç girişi (12 V, DC), 4 adet USB (maalesef 1.1, 2.0 değil) girişi var, evet hepsi bu kadar. Normalde WinCE doğal olarak sadece onun için yazılmış sürücüleri olan USB cihazları tanıyor, ama üzerine başka bir işletim sistemi kurarsak doğal olarak işler değişebilir. Öncelikli amacımız işletim sistemi desteğini eklemek ama nasıl?

İnsanlık için uzun, benim için kısa bir araştırma sürecinden sonra bulduğum bir sayfadan öğreniyorum ki AMD Geode’ları tedavülden kaldırdıktan sonra decTOP diye bir firma bu ürünleri piyasadan satın alarak yeniden hizmete sunuyormuş, ve bu arkadaşların sattığı cihazların üzerine de istediğiniz -CPU’nun izin verdiği kadar- işletim sistemini kurabiliyormuşsunuz. Anladım ki bu olabilecek bir şey, biraz daha araştırdığımda cihazın firmware’ini değiştirerek bunun yapılabildiğini ama decTOP firmasının eğer sistemi kendilerinden satın almıyorsanız sizin mevcut makinanıza bu firmware’i yüklemek için nakliyesi hariç 30$ para istediğini öğrendim. Biraz daha googleladıktan sonra Almanca bir sitede firmware’i ve uygulama şeklini buldum. Adım adım firmware güncellemesini şu şekilde yapmamız gerekiyor;

1. önce usb1.zip dosyasını indirin.
2. bir adet en az 512 MB kapasiteli bir USB disk bulun.
3. Linux komut satırından şu komutu kullanarak usb1.zip içerisinden çıkan usb1.img dosyasını USB diskimize yazalım.

dd bs=4096 if=usb1.img of=/dev/sdb

4. bir kaç dakika içerisinde USB diskimize firmware güncellememiz yazılmış olacak, daha sonra minicom’umuzu USB diskimiz ile boot edelim.
5. Dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta var; firmware güncellemesi yapılırken hard diskiniz komple silinecek ve tekrar WinCE’ye dönüş yapamayacaksınız.

Şimdi yapmamız gereken şey ise çok basit; minicom’un içini açıp hard diskini çıkartmak. Minicom’un kasasında herhangi bir vida bulunmuyor, kenarlarda ufak tırnaklar göreceksiniz, küçük bir kontrol kalemiyle üst kasayı tırnaklardan kurtararak çok kolay bir şekilde açabilirsiniz. İçini açtığında şaşırmayın, kasanın büyük olmasının tek sebebi içindeki hard disk. Eğer ufak bir notebook hard diski kullanmış olsalar kasa daha da ufak olabilirmiş. Hazır içini açmışken eğer elinizde daha önceden hurdaya ayırdığınız bir notebooktan çıkan bir PC2700 notebook RAM’i varsa, içindeki 128 MB RAM’i de değiştirmeyi düşünebilirsiniz.

Hard diski söktükten sonra herhangi bir IDE yuvası olan bilgisayara takın ve CD-ROM’unuza beğendiğiniz Linux dağıtımlarından birisini takarak kuruluma başlayalım. Ben masaüstü uygulamaları için Ubuntu, sunucular için ise Debian’ı tercih ediyorum, o yüzden bu makinaya da Debian Lenny kurmaya karar verdim ve kurdum. BendekiPIC makine üzerinde ethernet bağlantısı yok, o yüzden USB’den takılan bir ethernet kartı kullanıyorum fakat kurarken bilgisayarınızın network kartını kullanmanızda bir sakınca yok, onu ilerleyen kısımlarda düzelteceğiz.

Eğer kurulumu tamamladıysak yepyeni minik Linux sunucumuzu çalıştıralım. İlk başta biraz bekleterek açılıyor ama problem değil, hard diski algılama süresinden ve güncellediğimiz firmware’de CDROM ile başlatma imkanı bulunduğu için sistemde takılı bir CDROM aramasından kaynaklanıyor.

Sistem açıldıktan sonra normal konsol ekranına düşüyoruz, burada root olarak giriş yaptıktan sonra USB ethernetimizi ayarlamamız gerekiyor. Bunun için -tabii Debian için geçerli bir durum- önce USB ethernetimizi takalım ve /etc/udev/rules.d/70-persistent-net.rules dosyamızı açalım. Burada iki adet ethernet girdisi görmemiz gerekiyor, en üstteki kurulumu yaptığımı bilgisayarın ethernet bilgisi, ikincisi ise sisteme yeni taktığımız USB ethernetimiz. Üstteki kaydı silip, alttaki kayıttaki eth1′i eth0 olarak düzelttikten sonra dosyamızı kapatıp sistemi yeniden başlatıyoruz. Tekrar giriş yaptığımızda ifconfig ile baktığımız eth0′ın DHCP’den düzgünce IP almış olarak karşımızda olması gerekiyor. IP ayarlarını yapmak bu yazının maksadının dışında olduğu için bu konuya değinmiyorum ama gerçekten çok zor değil.

Benim bu makineyi alma sebebim müzik setine bağlayarak sabit bir last.fm çalar olarak kullanmak idi, bu yüzden üzerine shell-fm kurarak işe başladım. Shell-fm’in network üzerinden yönetilebilmesi gibi şahane özellikleri var ve benim derdim ekransız olarak bundan faydalanmaktı. O yüzden minicom üzerine shell-fm’in yanı sıra bir de lighttpd ve lighttpd’yi fastcgi ile çalıştırabilmek için php5-cgi paketlerini kurdum. Yalnız dikkat edilmesi gereken bir şey var, shell-fm debian repolarında 0.4 olarak mevcut, ama şu andaki sürümü 0.6 ve 0.4′e göre çok kararlı çalışıyor. İndirip açtıktan sonra make ve make install ile çok kolay bir şekilde kurabilirsiniz, muhtemelen libao, libmad2 ve libmad-dev paketlerini kurmanız gerekecek. Gözünüz korkmasın çok problemli bir kurulum değil.

Eğer shell-fm’i yazdığınız veya benim yazdığım gibi Internet Exploder ya da Mozilla Firefox üzerinden durdurup tekrar çalıştırmak, ya da yönetmek gibi bir  ihtiyacınız yoksa benim yaptığım gibi www-data kullanıcısını sudoers listesine eklemenize gerek yok. Yok ben böyle iyiyim diyorsanız kullanımı hakkında bilgi vermek istiyorum. Shell-fm normalde 54311 portundan ve sizin belirttiğiniz IP adresi üzerinden networkü dinliyor. Çok basit bir komut sistemiyle sonraki parçaya geçmek, parça bilgilerini öğrenmek mümkün. Mesela;

# sonraki parçaya geç;
echo skip | nc 192.168.1.5 54311
# parça bilgisini iste;
echo info | nc 192.168.1.5 54311
# Jamiroquai'den veya onun tarzında parçalar çal;
echo play lastfm://artist/Jamiroquai/similarartists | nc 192.168.1.5 54311

gibi komutlarla istediğiniz gibi sistemi yönetebilirsiniz. Açıkçası ben sistemden çok memnun kaldım. Evet, normalde herhangi bir masaüstü bilgisayarı ile 0.03 gibi yüklerle çalan mpg123 bu sistemde 0.18 gibi yüklere sebep oluyor ama sonuç itibari ile başka bir iş yapmadığı için takılmadan çalışıyor.

UYARI: www-data'yı eğer sistemi başka bir iş için
kullanıyorsanız ASLA sudoers listesine eklemeyin.

Umarım bu yazı elinde minicom bulunanlara yardımcı olur ve kenarda köşede atılı duran minicomların hayatı kurtulur. İyi eğlenceler!