Serbest Çağrışım

Bugün kuzenim Doruk’la -benden daha bir akvaryum hastası- oturup bir dış filtre çalışması yaptık, amacımız Doruk’un büyük akvaryumunu idare edebilecek bir dış filtre yapmak idi, bir kaç araştırma ve pratik alet edevat ve parça ile en ucuza nasıl mal edebileceğimizi araştırarak işe giriştik. 30 litre olmasının sebebi ana su kabı olarak kullandığımız çemberli varilin kapasitesinin 30 litre olmasından kaynaklanıyor.

Sebep

Bildiğiniz üzere akvaryumun suyu ne kadar fazlaysa, su içerisindeki değişiklikler balıklara o kadar az yansıyor. Mesela 20 litrelik bir akvaryumda yapacağınız 5 litrelik bir su değişimi hem su sıcaklığını değiştireceği, hem de yeni gelen su oturmamış su olacağı için balıklarınızı öldürme ihtimaline bile sahip. Fakat, 100 litrelik bir akvaryumda yapacağınız 5 litrelik su değişikliği balıklarınız için neredeyse hissedilmeyecek kadar az bir etki yaratacak ve balıklarınızı hiç huzursuz etmeyecektir.

Genelde akvaryumlarda dış filtre ve sump kullanılmasının ana sebebi filtrasyon performansını arttırmak olsa da, geçerli sebeplerinden birisi de su kütlesini arttırarak akvaryumun oturmuşluğunu korumaktır. Düşünün ki yukarıda bahsi geçen 100 litrelik akvaryumunuza bu filtreyi taktınız, su filtreniz bir anda 130 litre oldu. 5 litrelik su değişimi 100 litrelik akvaryumda %5 bir değişiklik yaratırken, 130 litre de sadece %3.8 gibi bir değişiklik yaratacaktır.

Bir diğer sebebimiz ise Doruk’un daha önce deneyip bir türlü sızdırmazlığı sağlayamadığı filtre sisteminde iyileştirmeye gitmekti, ama araştırınca onun yaptığı gibi 10 litrelik gıda kapları yerine, gerçekten sızdırmaz olan bir kabı kullanmayı tercih ettik; sızdırmaz çemberli plastik varil.

Malzeme Listesi

Düz Radyatör Rekoru, 1/2″, 1 Adet
Köşe Radyatör Rekoru, 1/2″, 1 Adet
PVC Erkek Adaptör, 1/2″, 2 Adet
Hortum, 1/2″, ~1 m
PVC Boru, çap 200 mm, 1 m
Çemberli Plastik Varil, 30 litrelik, 1 Adet
Akvaryum Silikonu, 1 Adet
Elektrik Rekoru, PG-7, 1 Adet
Topraksız Fiş, 1 Adet
Hortum Kelepçesi, 1/2″, 4 Adet
Kafa Motoru, Atman 105/107 veya muadili, 1 Adet

Alet Edevat

Matkap
Silikon Tabancası
Lateks Eldiven

Nasıl

Bidonu nereden bulduğumuzu soracak olursanız evimin yakınındaki bir plastik bidon üreticisinden tedarik ettim, gıda ile ilgili çalışan hemen hemen tüm firmalardan da tedarik edebilirsiniz. Sızdırmaz nitelikte medikal seviyede bu tip bidon veya benzer depolar mevcut, ama steril olarak üretildikleri için fiyatları çok yüksek olabiliyor. Bu bidona 6.5 TL para verdim mesela ve sistemin ana taşıyıcısı olmasına rağmen, sistemin en ucuz parçalarından birisi diyebilirim.

Neden çemberli varil kullandığımızın sebebi ise çevirerek sıkılacak bir kapağa motoru entegre etmemiz gerekecekti ve motorun bakımı bizim için sıkıntı olacaktı. Motoru bidonun içerisinde serbest tutabilmek ve bakımını kolaylaştırabilmek için bir hortum vasıtası ile bidonun içine sarkıtmaya karar verdik. Bu yüzden de çevirmeli bir kapağı kapatmak hortumun şeklini bozup, su akışını zorlaştıracağı için çemberli sızdırmaz bir kapağı tercih ettik. Bu kapağın en önemli avantajı ise sızdırmazlığı etrafındaki çelik çember ile güçlendirmesi. İçine hava üfleyerek yaptığımız testlerde bile ciddi bir sızdırmazlık sağladığını gördük. Sifon ile çalışan sistemlerde -klasik dış filtre- suyun basıncını 1 atmosferi geçmediği göz önüne aldığımızda içine üfleyerek test etmek ciddi bir sızdırmazlık testi sayılabilir.

Daha sonra içerideki suyu filtrelerin arasından geçmeye zorlamak için bir parçaya daha ihtiyacımız vardı, varilin ağzının çapı 22.5 cm, gidip bir tane 200 mm çapında pis su borusu aldım. Bildiğiniz üzere pis su boruları birbirlerine contalı geçtikleri için bir conta boğazı var ve o conta boğazının olduğu yerin genişliği de yaklaşık 22 cm ve bidonun ağzına sıkı sıkıya oturuyor. Fotoğrafı şöyle, üste yakın kısımda da bahsettiğim conta boğazını görebilirsiniz;

Boruyu bidonun iç yüksekliği kadar kesmek durumunda kaldık, bidon yüksekliği 52 cm, benim aldığım boru ise 100 küsür cm boyunda idi. Kesmek çok zor değil, biz keserken demir kesici taş kullandık ve çok rahat ve düzgün bir şekilde kestik. Borunun boyu çok önemli, çünkü borunun alt kısmının en dibe kadar tam olarak oturması gerekiyor. Alt kısma yakın yerlere büyükçe delikler açtık, buralardan su girerek filtrenin içinden geçecek ve en üst noktadan akvaryuma geri dönecek.

Bidon kapağında iki tane delik açmamız gerekiyor, bunlardan bir tanesi suyu akvaryuma taşımak için, diğeri ise motor kafamızın elektrik bağlantısı için gerekli. Fotoğraflardan gördüğünüz parçalar şöyle; beyaz plastik olanlar PVC boru aksamı ve 1/2″, nam-ı diğer yarım parmak. Diğer sarı parçalar ise radyatör rekoru olarak geçiyor, bu rekorları filtreyi akvaryumdan kolay ayırmak için koyduk, çünkü radyatör rekorlarının içi konik ve elinizle bile sıksanız sızdırmazlığı sağlayabilirsiniz. PVC rekor yerine alternatifler bir şeyler de koyabilirdik ama elimizdeki parçalar bunlardı, gidip özel parça tedarik etmek istemedik. Parçalar ve kapak arasındaki sızdırmazlığı sağlamak için akvaryum silikonu kullanacağız. Silikon hakkında bir uyarıda bulunmak istiyorum, her ne kadar akvaryum silikonu doğaya ve canlılara zararsız olsa da, eğer daha önce kullanmadıysanız veya deneyiminiz yoksa mutlaka elinize bir lateks -ince ameliyat eldiveni, pazarda 10 tanesi 1 lira falan- eldiven geçirip uygulayın.

Şimdi gelelim bidonu delme kısmına. Dediğim gibi radyatör rekorlarını tutturmak için PVC parçalar kullanıyorum, PVC parçanın da arkada bir uzantısı oluyor, bu sebeple en dipten değil, daha orta bir yerden deldik çünkü dipten delseydik içine soktuğumuz boruya değecekti. Bulduğunuz bidona göre burada kendi uygulamanızı dilediğiniz noktadan yapabilirsiniz. Uygulama ve bitmiş hali şöyle;

Montaj Aşaması

Motorun kapak bağlantısı şu şekilde olacak;

En son olarak tüm hortum bağlantılarına hortum kelepçelerini takıp sıkın.

Bu noktada sistemin genel fotoğrafını göstermekte fayda var, böylece tam olarak ne yapmaya çalıştığımızı daha net anlayacağız.

Test Aşaması

Aşağıda da akvaryuma nazaran daha yüksek basınçlı bir su ile yaptığımız testler ve testleri yaparken çektiğimiz fotoğrafları görebilirsiniz.

Projeyi çalıştırdıktan sonra farkettiğimiz bir eksiklik oldu, kapağa mutlaka bir hava çıkış noktası koymak lazım. Artık gece olduğu ve tesisatçılar kapalı olduğu için tedarik edemedik fakat kapağa daha sonra bir otomatik pürjör takacağız, böylece su seviyesi yükseldikçe içerideki hava atılacak ama su en üst noktaya geldiğinde otomatik pürjör tıpkı kalorifer sistemlerindeki gibi kendisini kapatarak suyun taşmasını engelleyecek.

Genel olarak sistemin performansından gayet memnun kaldık. Su sirkülasyon hızı içine koyduğunuz kafa motorunun gücüne bağlı olarak değişebilir, bizim kullandığımız motor Sobo’nun 6000 modeli idi. Motor 4 m yüksekliğe kadar basabiliyor, ve saatte 4.5 ton devir daim yapabiliyor. Tabi harcadığı güçte bununla doğru orantılı; 75 W.

Sistemin toplam maliyeti filtre malzemesi hariç olmak üzere yaklaşık 100~120 TL arasında oldu. Burada en pahalı parça ~60 TL fiyatı ile kafa motoru, sonrasında ise radyatör rekorları ve akvaryum silikonu geliyor. Dediğim gibi bu malzemeler farklı ürünlerle değiştirilebilir. En basiti radyatörü rekoru yerine PG-15 ebatlarında elektrik rekoru veya hortum bağlantı parçaları kullanabilirsiniz, o kısım size kalmış.

Sorularınız için bu sistemin bir linkini akvaryum.com forumuna koyduk, oradan sorabilir ve detaylı cevaplar alabilirsiniz.

Projeyi bitirirken sabırla bütün bir cumartesimi bu işe ayırmama ses çıkartmayan eşime teşekkürü bir borç bilirim ;)